Bevalling > Wat kun je doen aan de pijn?

Bevallen doet pijn, dat kunnen we niet ontkennen. Het is wel de enige positieve vorm van pijn. Je krijgt er immers een prachtig kindje voor terug. Wat je kunt doen om de pijn wat draaglijker te maken, kun je hier lezen.

Het belangrijkste (maar ook het moeilijkste) is om je te ontspannen tijdens de bevalling. Ontspanning zorgt er namelijk voor dat je lichaam endorfinen gaat maken. Dit is een natuurlijk soort morfine. Als je in paniek raakt gaat je lichaam adrenaline maken. Dat zorgt ervoor dat je minder weeën hebt en dat je veel meer pijn voelt. 

Wat je zelf kunt doen

  • Neem een warm bad of een warme douche. 
  • Wissel vaak van houding.
  • Trek op tijd sokken aan. Koude voeten zorgen voor een koud lichaam
  • Concentreer je op je ademhaling. Dan ben je minder gefocust op de pijn. Het is heel belangrijk te proberen door te ademen. 
  • Probeer met de pijn mee te gaan en verzet je er niet tegen. 
  • Zorg voor een rustige omgeving zodat je je beter kunt concentreren. 
  • Afhankelijk van de plek waar je de weeën voelt kan je partner je daar misschien masseren. 

Op de engelse website www.rcmnormalbirth.org.uk staan duidelijke filmpjes over de verschillende houdingen die je kunt aannemen tijdens de ontsluiting en het persen. In de folder "Welke houding past bij jou?" staan ook goede tips. De folder "hoe bereid je je voor op de bevalling" is in meerdere talen terug te vinden onze online bibliotheek.

GeboorteTENS:

Een andere vorm van pijnstilling die overal toe te passen is, is het gebruik van de geboorteTENS. Dit apparaatje beïnvloedt pijnprikkels zoals weeënpijn zodanig dat de intensiteit van de pijn minder wordt. De TENS kun je op onze praktijk huren. De meeste zorgverzekeringen vergoeden deze kosten.

Video's

Hieronder vind je een aantal filmpjes waarin de mogelijkheden voor pijnstilling worden uitgelegd.

Pijnstilling met medicijnen

Bovenstaande manieren zijn allemaal toe te passen als de bevalling onder onze begeleiding plaatsvindt. Hieronder bespreken we vormen van pijnstilling waarvoor we de zorg voor jou en je baby moeten overdragen aan de gynaecoloog. Bij alle methoden wordt namelijk gebruik gemaakt van medicijnen die invloed kunnen hebben op jullie baby. Daarom is het erg belangrijk dat jij en de baby goed in de gaten worden gehouden. Onze middelen zijn daarvoor niet toerijkend. Als we je doorverwijzen voor pijnstilling is het belangrijk dat de gynaecoloog eerst te weten komt hoe de toestand van de baby is. Er zal een uitgebreid hartfilmpje (CTG) worden gemaakt. Verder zal de gynaecoloog een inwendig onderzoek doen om vast te stellen hoeveel ontsluiting er is. Als dit alles in kaart is gebracht, beslist de arts of, en welke vorm van pijnstilling het beste gaat zijn. Deze onderzoeken nemen uiteraard tijd in beslag. Houdt er dus rekening mee dat je niet meteen bij aankomst in het ziekenhuis pijnstilling krijgt.

Pethidine

Pethidine is een medicijn dat in elk ziekenhuis gegeven kan worden. Pethidine krijg je via een injectie in de bil of het bovenbeen. Na ongeveer een kwartier ga je het effect voelen: de ergste pijn wordt minder en vaak kun je je daardoor ontspannen tussen de weeën door. Het middel werkt 2 tot 4 uur. We noemen dit sedatie. Het is bedoeld om je te laten slapen. Daarom wordt het enkel 's avonds toegediend. Het wordt meestal gegeven als je zelf al weeën ervaart, maar deze nog niet sterk genoeg zijn om van het begin van de bevalling te kunnen spreken. Bijwerkingen van pethidine kunnen misselijkheid, hoofdpijn of duizeligheid zijn. Als de baby binnen 4 uur na de injectie geboren wordt kan het zijn dat hij last heeft van de morfine en suf ter wereld komt. 

Epidurale pijnbestrijding

Epidurale pijnbestrijding (ruggenprik) kan in elk ziekenhuis in Tilburg, op elk tijdstip van de dag gegeven worden. Het wordt gegeven als je bevalling is begonnen, maar je er waarschijnlijk nog langer dan 4 uur over gaat doen. De prik van de epidurale naald duurt kort en doet door de verdoving van de huid praktisch geen pijn. De anesthesioloog spuit daarna via een dun slangetje (katheter) verdovingsvloeistof in de ruimte tussen de ruggenwervels: de epidurale ruimte. Hier lopen zenuwen die pijnprikkels van de baarmoeder en de bekkenbodem vervoeren. Als deze zenuwen worden uitgeschakeld, voel je de pijn van de weeën niet meer. Het duurt gemiddeld 5 tot 15 minuten voor de ruggenprik gaat werken. Het is mogelijk dat je dan helemaal geen pijn meer voelt tijdens de ontsluitingsfase. Echter in 5% van de gevallen werkt de ruggenprik onvoldoende. De ruggenprik zorgt er voor dat je meer rust ervaart en sneller op krachten kunt komen, wat de ontsluiting vaak ten goede komt. Behalve pijnzenuwen lopen in deze ruimte ook zenuwen die de spieren in het onderlichaam aansturen. Na een ruggenprik neemt dus meestal ook de spierkracht in de benen tijdelijk af; bovendien krijg je minder gevoel in benen en onderbuik. Door de ruggenprik voel je meestal ook niet meer dat je moet plassen. Om ervoor te zorgen dat je blaas niet te vol raakt, wat de bevalling kan remmen, krijg je een blaaskatheter. Voor de ruggenprik krijg je extra vocht toegediend via een infuus. Dit voorkomt dat je bloeddruk gaat dalen. Verder worden je polsslag, bloeddruk, zuurstofgehalte en urineproductie regelmatig gecontroleerd. De hartslag van de baby wordt continue in de gaten gehouden met behulp van een CTG-apparaat. Voor al deze controles zijn apparaten nodig die met slangetjes aan jou bevestigd worden. Tegen de tijd dat je volkomen ontsluiting hebt, wordt de hoeveelheid toegediende medicijnen meestal verminderd. Zo voel je weer de weeën die nodig zijn om goed mee te kunnen persen. Soms duurt het een tijdje voordat de spontane persdrang op gang komt. De uitdrijvingsfase kan hierdoor wat langer duren. Een ruggenprik heeft ook nadelen. Ten aanzien van de bevalling zijn de nadelen dat deze vaak langer duurt en dat er een verhoogde kans is op een kunstverlossing. Bovendien loop je een groter risico dat je koorts krijgt tijdens de bevalling. Dit heeft als gevolg dat jij en je baby nog enkele dagen op de couveuseafdeling moeten doorbrengen tot jullie beiden koortsvrij zijn. Voor jou kunnen er soms vervelende bijwerkingen optreden die niet ernstig zijn, zoals daling van je bloeddruk, hoofdpijn, krachtverlies in de benen, jeuk en een verminderde blaasfunctie. Deze klachten zijn goed behandelbaar en van tijdelijke aard. In zeer zeldzame situaties kan het ook voorkomen dat er grote hoeveelheden verdovingsvloeistoffen in de bloedbaan of hersenvocht terecht komen. In zo'n situatie wordt de ademhaling moeilijker, waarvoor ze je zullen  behandelen.

Remifentanil

Remifentanil wordt met name gegeven als verwacht wordt dat je binnen 4 uur gaat bevallen. Het wordt door middel van een infuus direct in de bloedbaan gebracht. Je kunt zelf bepalen hoeveel pijnstilling je wilt krijgen. Remifentanil wordt namelijk met behulp van een speciaal pompje toegediend, zodra jij een druk op de knop geeft. Het voordeel van dit middel is dat het direct, maar ook kort werkt. Negen minuten nadat je voor het laatst op de knop van het pompje hebt gedrukt, is het medicijn al weer uit je bloedsomloop verdwenen. De toediening van het medicijn wordt hierdoor veel beter te controleren. Er is ook een beveiligingsmechanisme wat ervoor zorgt dat je jezelf niet teveel kunt toedienen. Door Remifentanil wordt je mogelijk erg suf en slaperig. Sommige mensen ervaren dit als een nadeel omdat ze later het gevoel hebben hele stukken van de bevalling 'kwijt' te zijn. Met Remifentanil wordt de ergste pijn van de weeën weggehaald. Hoogstwaarschijnlijk zul je nog wel een beetje pijn of een drukkend gevoel in je onderbuik ervaren. Ook bij het gebruik van Remifentanil is het erg belangrijk dat jij en je baby goed in de gaten worden gehouden. Hiervoor wordt je aan allerlei apparaten aangesloten en ben je dus minder mobiel. Zodra er sprake is van volledige ontsluiting en je dus mag gaan persen wordt de dosering Remifentanil verlaagd of stopgezet zodat je de persdrang gaat voelen.

Tot slot...

Het hangt van een heleboel factoren af of je pijnstilling tijdens je bevalling nodig hebt. Via bovenstaande informatie willen we jullie laten weten dat wij, als verloskundigen, niet negatief tegenover pijnstilling staan en dat we pijnstilling voor je zullen regelen als het nodig mocht blijken te zijn. We zouden het jammer vinden als je zwangerschap overschaduwd wordt door angst voor eventuele baringspijn. Je kunt tijdens het spreekuur met ons bespreken waar je tegenop ziet. Er is ook de mogelijkheid het op te schrijven in het geboorteplan wat we je tussen de 20 en 30 weken aanbieden. Vaak kunnen we je van te voren al geruststellen. Iedere bevalling is uniek en ook de beleving daarvan. Probeer je dus niet bang te laten maken door verhalen van anderen. Jullie verhaal moet nog geschreven worden.

Bovenstaande informatie vind je in onze online bibliotheek terug, in meerdere talen, in de folder: "Hoe ga je om met pijn".