Zwangerschap > Dreigende miskraam

Hier vindt je informatie over een dreigende miskraam in de eerste 16 weken van de zwangerschap. Er wordt beschreven wat een dreigende miskraam is, wat de verschijnselen zijn en de mogelijke onderzoeken en behandelingen komen aan bod. Ook wordt er aandacht besteed aan het lichamelijke en emotionele herstel na een miskraam.

Wat is een miskraam?

Een miskraam is het verlies van een niet-levensvatbare vrucht in de eerste 16 weken van de zwangerschap.

De eerste tekenen van een miskraam zijn meestal vaginaal bloedverlies en buikpijn. Veel zwangere vrouwen hebben vaginaal bloedverlies. We spreken dan van een dreigende miskraam. Slechts de helft van deze dreigende miskramen zal eindigen in een werkelijke miskraam.

Oorzaak van een miskraam

Meestal wordt een miskraam veroorzaakt door een fout die optreedt bij de bevruchting van de eicel door de zaadcel. Hierdoor is het vruchtje niet in orde, met als gevolg dat de natuur er voor zorgt dat het vruchtje niet verder groeit en wordt afgestoten.

In de regel gaat het hier niet om erfelijke afwijkingen, zodat er geen gevolgen zijn voor een volgende zwangerschap. Een miskraam ontstaat niet door lichamelijke inspanning. Zo kunnen bijvoorbeeld vrijen, vallen, fietsen, paardrijden of motorrijden geen miskraam veroorzaken.

Kans op een miskraam

Tenminste één op de tien zwangerschappen eindigt in een miskraam. De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd. Vrouwen die eenmaal een miskraam hebben meegemaakt hebben mogelijk een licht verhoogde kans op een nieuwe miskraam de volgende keer, maar de kans dat de zwangerschap wel goed verloopt is het grootst.

Kan een volgende miskraam voorkomen worden?

Het is niet mogelijk een volgende miskraam met zekerheid te voorkomen. Als je opnieuw zwanger wilt worden is het verstandig zo gezond mogelijk te leven. Voor vrouwen die zwanger willen worden geldt het advies om 0,4 mg foliumzuur te slikken. Dit verlaagt niet de kans op een miskraam maar wel de kans op een kindje met een open ruggetje.

Verschijnselen en het verloop van een (dreigende) miskraam

Vaginaal bloedverlies of buikpijn zijn de eerste tekenen van een dreigende miskraam. De duur en de hevigheid van het bloedverlies zijn geen indicatie voor de uitkomst van de zwangerschap. Soms verdwijnen zwangerschapsverschijnselen als misselijkheid en gespannen borsten vlak voor een miskraam.

In de helft van de gevallen heeft het bloedverlies een andere oorzaak, bijvoorbeeld een afwijking aan de baarmoedermond in de vorm van een ontsteking of een poliep. Ook komt bloedverlies vaak voor na gemeenschap of na (harde) ontlasting.

Over het algemeen is het bloedverlies bij een miskraam in de eerste week hevig: meer dan je normale menstruatie, vaak met bloedstolsels. Vaak is er ook sprake van buikpijn, welke het heftigst is op de derde dag van het bloedverlies. Deze buikpijn kun je als weeën ervaren. Na een week verminderen beiden meestal sterk. De meerderheid van de vrouwen verliest het vruchtje binnen een week, maar het kan ook later gebeuren.

Meestal is het vruchtje moeilijk te herkennen. Er worden vaak enkele stolsels en een vruchtzak gezien. Dit lijkt op een met vocht gevuld blaasje met een vliezig omhulsel dat gedeeltelijk is bekleed met roze vlokken.

Als het vruchtje compleet is afgestoten nemen het bloedverlies en de buikpijn geleidelijk af. Wanneer het vruchtje niet compleet is komt het bloedverlies en de buikpijn steeds weer terug.

In sommige gevallen wordt op een echo ontdekt dat het embryo niet meer leeft, terwijl er nog geen bloedverlies is geweest. Je kunt dan binnen enkele dagen (soms weken) een bloeding verwachten waarbij het vruchtje vanzelf wordt afgestoten.

Welk onderzoek is mogelijk?

Bij bloedverlies in de eerste 16 weken van de zwangerschap is niet meteen duidelijk of het vruchtje nog leeft of is afgestoten. Een zwangerschapstest is niet zinvol. Een test kan namelijk tot 2 maanden na het afstoten van het vruchtje onterecht positief zijn.

Als je ons belt met vaginaal bloedverlies of buikpijn zullen we eerst een aantal vragen stellen over de hoeveelheid en de kleur van het bloedverlies, over de buikpijn en eventuele andere klachten. Indien nodig zullen we thuis de situatie komen beoordelen. In een enkel geval zullen we een inwendig onderzoek verrichten om vast te kunnen stellen of er sprake is van een miskraam. Op basis van de uitkomst van de vragen en het eventuele onderzoek bespreken we met je of afwachten verantwoord is.

Een echo kan duidelijk maken of het vruchtje nog leeft. Met ultrageluidsgolven wordt een afbeelding van de baarmoeder gemaakt. Meestal kan gezien worden of het hartje nog klopt. Vroeg in de zwangerschap kan een echo het beste via de vagina worden uitgevoerd. Vanaf 10 weken zwangerschap kan de echo ook via de buikwand worden gemaakt.

Bedenk hierbij wel dat een echo niets verandert aan de uitkomst van de zwangerschap. Bovendien geeft een echo alleen uitsluitsel over de situatie op datzelfde moment.

Een echo geeft pas duidelijkheid na 8 weken zwangerschap. Eerder kan er nog sprake zijn van een termijndiscussie. Dit wil zeggen dat je misschien nog niet zover zwanger bent dan gedacht, waardoor het normaal is dat het hartje (nog) niet klopt.

Wat te doen als een miskraam is vastgesteld?

Helaas is behandeling van de miskraam nooit mogelijk. Medicijnen, bedrust of stoppen met werken heeft dan ook geen zin.

Er is wel een keuze tussen twee manieren waarop de miskraam kan plaatsvinden:

  • Afwachten tot de miskraam spontaan optreedt.
  • Curettage: een ingreep waarbij de gynaecoloog het zwangerschapsweefsel via de vagina en de baarmoederhals verwijdert.

De keuze is een kwestie van persoonlijke voorkeur. Beiden hebben voor- en nadelen die we hieronder bespreken. Natuurlijk kun je in eerste instantie afwachten, maar als het te lang duurt alsnog voor de curettage kiezen.

Afwachten

Afwachten is veilig en door het natuurlijk verloop af te wachten kan tot 40% van de curettages worden voorkomen. Je kunt zolang je wilt afwachten zonder dat dit lichamelijke gevolgen voor je heeft. Bij de meeste miskramen wordt het vruchtje binnen twee weken na het begin van het bloedverlies, afgestoten. Soms duurt het langer.

Vrouwen bij wie de miskraam op natuurlijke wijze is verlopen kunnen de gebeurtenissen vaak beter verwerken. Het verdriet kan thuis beleefd worden en eventuele complicaties van een curettage worden vermeden.

Sommige vrouwen vinden dat afwachten veel onzekerheid geeft en het normale leven verstoort. Het kan emotioneel erg zwaar zijn. Een ander nadeel is dat er een kleine kans is dat het vruchtje niet compleet wordt afgestoten en dat er dan alsnog gecuretteerd moet worden.

Curettage

Vrouwen die kiezen voor een curettage geven als argument dat zij het vervelend vinden met een niet-levensvatbare vrucht rond te lopen. Ook in praktisch opzicht kan het vervelend zijn om te wachten op een spontane miskraam. Lichamelijk kan afwachten zwaar zijn als het bloedverlies lang aanhoudt. Het verdriet van de miskraam moet dan nog wel verwerkt worden. De ervaring leert dat het voor het verwerkingsproces goed is niet te snel in te grijpen.

Voor een curettage maken we een afspraak voor je bij de gynaecoloog. Deze zal in eerste instantie zelf vast willen stellen hoe het met je gaat. Daarna maak je een afspraak voor de curettage. Er kan enige tijd zitten tussen je eerste controle bij de gynaecoloog en de curettage.

Een curettage is een kleine ingreep die maar 5-10 minuten duurt en waarna je dezelfde dag nog naar huis kunt. De baarmoeder wordt via de vagina met een dun slangetje leeggezogen of met een schrapertje schoongemaakt. Dit gebeurt onder een korte narcose. Als alle weefselresten zijn verwijderd, houdt de bloeding vanzelf binnen enkele dagen op.

Wanneer je gezond bent is er maar een zeer klein risico op complicaties. De gynaecoloog zou met het slangetje waarmee hij het vruchtje wegzuigt de binnenkant van de baarmoeder kunnen beschadigen. Er is ook een kleine kans dat er nog een rest van de miskraam achterblijft.

Wanneer moet je contact met ons opnemen?

Uiteraard kun je ons altijd bellen als je vragen hebt of ongerust bent. Bel ons zeker op in de volgende gevallen:

  • Als het bloedverlies erg hevig is en niet meer met maandverband op te vangen is, zeker bij klachten van “sterretjes zien” of flauw vallen.
  • Als de buikpijn toeneemt en voortdurend aanwezig is.
  • Als je koorts krijgt, hoger dan 38°C.

Anti-D-immunoglobuline

Als de miskraam plaatsvindt na 10 weken zwangerschapsduur, dienen we anti-D-immunoglobulinen (ook wel Anti-D genoemd) toe aan vrouwen met een rhesusnegatieve bloedgroep. Op deze manier voorkomen we dat je rhesus-antistoffen gaat maken. Deze antistoffen zouden in een volgende zwangerschap problemen kunnen veroorzaken.

Mogelijk is je rhesusfactor al bij ons bekend, anders zullen we je vragen snel bloed te laten prikken om dit alsnog te laten bepalen.

Lichamelijk en emotioneel herstel

Het lichamelijk herstel is meestal vlot. Gedurende één tot twee weken is er nog wat bloedverlies en bruine afscheiding. Als dit is gestopt, is het lichaam voldoende hersteld om weer zwanger te worden. Als jullie dit willen is het zelfs niet nodig een menstruatie af te wachten. De menstruatie komt gemiddeld na ongeveer zes weken op gang.

Veel vrouwen maken na een miskraam psychisch een zware tijd door. Een miskraam betekent een streep door de toekomst. Verdriet, schuldgevoelens, ongeloof, boosheid en een gevoel van leegte zijn veel voorkomende emoties. Ook een gevoel van falen van het eigen lichaam en jaloezie naar andere zwangere vrouwen toe komt vaak voor.

Er is tijd nodig om deze gevoelens te verwerken en er is geen reden ze te ontkennen of weg te stoppen.

Misschien vraag je je af waarom jou dit is overkomen en waarom het mis ging. De oorzaak is vaak een aanlegstoornis van de vrucht. Je had dus niks kunnen voorkomen door bepaalde dingen te doen of te laten. Realiseer je dat het verlies voor de buitenwereld meestal onzichtbaar is. Er zullen uit je omgeving reacties komen die je steunen, maar ook reacties die kwetsen.

Iedereen verwerkt een miskraam op zijn eigen manier. Dit kan druk op de relatie geven.

Probeer hier samen over te praten en elkaar de ruimte en de tijd te geven het te verwerken. Er zijn ook organisaties die je in contact brengen met ouders die hetzelfde hebben meegemaakt.

Nagesprek

Een nagesprek met de verloskundige vindt meestal enkele weken na de miskraam plaats, afhankelijk van de eigen behoefte. Hierin kan worden teruggekomen op een aantal onderwerpen, zoals het lichamelijk herstel of het op gang komen van de menstruatie. Ook kan de verwerking van het verlies besproken worden.

Natuurlijk is er ruimte voor het stellen van vragen en kunnen gevoelens en angsten ten aanzien van een volgende zwangerschap besproken worden.

Wanneer er sprake is van meerdere opeenvolgende miskramen is het mogelijk om verder onderzoek te laten doen. Hierover kunnen we dan meer informatie geven.

Hulporganisaties

Huidige adressen en telefoonnummer e.d. vervangen korte beschrijvingen en links naar websites (zodat je niet meer verantwoordelijk bent voor het zelf up-to-date houden van gegevens.)

Verder lezen

Websites

Boeken

  • Marianne Cuisinier en Hettie Janssen, Met lege handen. ISBN 90 269 6699 7
  • Wiebe Braam en Martha van Buuren, Als je zwangerschap misloopt. ISBN 90 384 0365 8
  • Spitz, M. Keirse en A. Vandermeulen. Tussen iets en niets, omgaan met het verlies van een prille zwangerschap. ISBN 90 209 3444 9